René Magritte

De Poëzie van het Mysterie

Een reis door de iconische beeldtaal van de surrealistische meester

René Magritte (1898-1967) is de kunstenaar die onze perceptie van de werkelijkheid definitief op zijn kop zette. In zijn litho’s verenigt de Belgische surrealistische meester het alledaagse met het onmogelijke, het herkenbare met het raadselachtige. Het resultaat? Beelden die zich in ons collectieve geheugen hebben gegrift en ons blijven intrigeren.

Een ontmoeting met elf meesterwerken

In deze tentoonstelling presenteren we een unieke selectie litho’s die de essentie van Magrittes universum weerspiegelen. Laat u betoveren door de mysterieuze nachten die tegelijk dag zijn in L’empire des lumières. Sta oog in oog met de man achter de groene appel in Le fils de l’homme en het raadselachtige portret van La Grande Guerre.

Ervaar de onmogelijke fysica van La Durée Poignardée, waar een locomotief uit een schoorsteenmantel tevoorschijn komt, of de zwevende rotsburcht van Le Château des Pyrénées. Ontdek de visuele magie van Le blanc-seing, waarin een amazone tegelijk voor én achter de bomen rijdt.

Van de majestueuze vogel-opening naar de hemel in La grande famille tot de drie mysterieuze figuren in Le Chef-d’oeuvre ou les mystères de l’Horizon – elk werk is een filosofisch vraagstuk vermomd als een schilderij.

1898

21 november 1998.Geboorte van René Magritte in Lessines, als oudste van drie kinderen.

1912

Zelfmoord van zijn moeder door verdrinking.

1913

Ontmoeting met Georgette Berger, met wie hij in 1922 trouwt.

1916 - 1920

Inschrijving aan de Academie voor Schone Kunsten van Brussel.

1920 - 1921

Ontmoeting met E.L.T. Mesens. Militaire dienst

1921

Tekenaar in de behangselpapierfabriek Peters-Lacroix in Haren

1923

Werkt als afficheontwerper en reclametekenaar.

1924

Magritte en Mesens nemen deel aandadaïstische activiteiten samen met Francis Picabia. Kennismaking met Paul Nougé, die zijn beste vriend wordt. Groeiende interesse voor het surrealisme. Aan het einde van het jaar ontstaan zijn eerste surrealistische schilderijen, waarin invloed van Giorgio de Chirico en Max Ernst merkbaar is.

1926

Drie collectieve teksten kondigen de oprichtingaan van een Belgische surrealistische groep met als kernleden Magritte, Mesens, Nougé, Camille Goemans en de musicus André Souris.

1927

In maart publiceert het tijdschrift Sélection het eerste artikel over de kunstenaar, ‘René Magritte: peintre de la pensée abstraite’ van Paul-Gustave Van Hecke, voorzien van zestien reproducties. Eerste individuele tentoonstelling in galerie Le Centaure. In september vestigt Magritte zich in Parijs. Hij maakt zijn eerste woordschilderijen.

1928

Een eenmanstentoonstelling in galerie L’Epoque toont de resultaten van een periode van koortsachtige creativiteit.

1929

Magritte verblijft tijdens de zomer in Cadaquès bij Salvador DalL Hij werkt mee aan de twaalfde aflevering van La Révolution Surréaliste. In december ontstaat een breuk met André Breton.

1930

Sluiting van de galeries die Magritte steunen. Injuli terugkeer naar Brussel. Oprichting van Studio Dongo voor reclamewerk. Hij schildert weinig en deze terugval duurt tot 1934.

1933

Een cruciaal jaar waarin Magrittes opvatting van de schilderkunst verandert. Deze wordt voor hem een vorm van ondervraging van de taal in haar conventionele voorstellende functie. Eerste experimenten met voorwerpen.

1935

Mesens wordt de belangrijkste promotor en erkende verkoper van Magrittes werken.

1936

Eerste individuele tentoonstelling in de Verenigde Staten in de Julien Levy Gallery in New York.

1937

In februari-maart verblijf bij Edward James in Londen om in diens opdracht drie schilderijen te maken. Lezing in de London Gallery.

1940

Bij de Duitse invasie in België vlucht de schilder naar Frankrijk, met als eindbestemming Carcassonne. Hij keert in augustus naar Brussel terug.

1942

Opname van de eerste film over de schilder, Rencontre de René Magritte, op basis van een scenario van Nougé.

1943

Als reactie tegen de Duitse bezetting begint Magritte in april ‘impressionistisch’ te schilderen. Publicatie van de eerste monografie over Magritte van de hand van Marcel Mariën, gevolgd door een tweede boek, René Magritte ou les Images défendues, dat door Paul Nougé is geschreven.

1945

Toetreding tot de communistische partij. Magritte maakt een reeks pentekeningen in ‘impressionistische’ stijl voor een uitgave van Les Chants de Maldoror van Lautréamont, die in 1948 zal verschijnen.

1946

In februari komt de kunstenaar in contact met de Hugo Gallery in New York, met het oog op een tentoonstelling. De directeur ervan, Alexandre Iolas, wordt zijn agent tot aan het einde van zijn leven.

1947

Eerste tentoonstelling in de Hugo Gallery van New York. De gouache wordt een belangrijk element in de commercialisering van het oeuvre. Magritte maakt talrijke ‘impressionistische’ variaties op het Sheherazade-thema.

1948

De periode van de ‘impressionistische’ stijl is afgelopen. In mei organiseert de schilder een provocerende tentoonstelling in de Parijse Galerie du Faubourg. De gepresenteerde werken vormen samen de ‘vache’ periode van Magritte.

1952

Mesens organiseert in het Casino van Knokke de eerste naoorlogse Magritte retrospectieve. De kunstenaar lanceert La Carte d’après nature, een tijdschrift in de vorm van een prentbriefkaart, dat met onregelmatige tussenpozen verschijnt tot april 1956.

1954

In de New Yorkse Sidney Janis Gallery vindt de tentoonstelling Word vs Image plaats, met 21 woordschilderijen van Magritte uit de periode 1927-1930. Commercieel is de tentoonstelling een flop, maar ze heeft een grote weerklank bij de critici en in de New Yorkse kunstkringen..

1956

In oktober schaft Magritte zich een filmcamera.

1959

Luc de Heusch maakt de film Magritte ou la Leçon de choses.

1960

Rondreizende overzichtstentoonstelling in de Verenigde Staten, van december 1960 tot maart 1961: in het Dallas Museum for Contemporary Art en vervolgens in het Museum of Fine Arts in Houston.

1961

Magritte schildert weinig. Hij maakt weer collages. In mei-juni verschijnt het eerste nummer van Rhétorique, een tijdschrift dat door André Bosmans wordt geredigeerd, in samenwerking met de kunstenaar die bijdragen levert voor de meeste van de dertien afleveringen.

1962

In juni opent een grote retrospectieve in het Casino van Knokke. Marcel Mariën lanceert voor de gelegenheid het venijnige pamflet Grande Baisse, dat voorgesteld wordt als een actie van Magritte zelf. De tekst stelt Magrittes ‘commerciële’ praktijk van eindeloze herhaling van zijn beroemdste werken aan de kaak.

1964

Terwijl Alexandre Iolas zijn promotie van de schilder voortzet met tentoonstellingen in Europa en Amerika, gaat het grootste deel van Magrittes productie naar Belgische kopers.

1965

In december wordt een belangrijke retrospectieve georganiseerd in het Museum of Modern Art in New York. Magritte reist ernaartoe en trekt vandaar naar Houston. Publicatie van de monografie René Magritte van Patrick Waldberg.

1965

Magritte maakt ontwerpen voor sculpturen. Hij overlijdt op 15 augustus. Op dat moment loopt in het Museum Boijmans Van Beuningen een door Renilde Hammacher georganiseerde overzichtstentoonstelling.

"Ceci n'est pas..."

Magritte leerde ons dat wat we zien niet is wat we denken te zien. Zijn werk is geen escapisme, maar een scherpe reflectie op de relatie tussen beeld, taal en betekenis. Met een strak kostuum, bolhoed en precieze penseelvoering creëerde hij een poëtische revolutie in de kunst.